Geçmişte yaptığınız ya da yapmadığınız bir şey yüzünden kendinizi sürekli suçluyor, hatta "ben kötü bir insanım" diye utanıyorsanız, bu duygular sizi yıpratıyor olabilir. Düzce'de suçluluk ve utancı yargılamadan, anlamaya çalışarak ele alıyoruz.
Suçluluk ve utanç, insanın ahlaki ve sosyal duygularıdır. Suçluluk, bir davranışımızın başkasına zarar verdiğini fark ettiğimizde ortaya çıkar ve düzeltmeye iter. Utanç ise bizi başkalarının gözünde "değersiz" ya da "kusurlu" gördüğümüzde yaşanır.
İkisi de belirli ölçüde sağlıklıdır. Sorun, bu duyguların yoğunlaşıp kalıcılaştığı, gerçekte sorumlu olmadığımız durumlarda yaşandığı ya da kendimizi cezalandırmaya dönüştüğü zaman ortaya çıkar.
Suçluluk ve utanç sürecinde Düzce psikoterapi arayanlar ön görüşmede Ali Esen ile tanışabilir; şehir dışında yaşayanlar aynı çalışmayı online psikolog yoluyla sürdürebilir.
Birlikte ele alınması gereken başka konular da olabilir: özgüven sorunları ve depresyon. Hangisinin süreçte öne çıktığını ilk görüşmede birlikte netleştiririz.
Suçluluk "yanlış bir şey yaptım", utanç ise "ben yanlış biriyim" duygusudur. Aralarındaki fark terapide önemlidir:
Suçluluk davranışa odaklanır. Telafi etme ve özür dileme isteği doğurabilir; makul düzeyde bir vicdan işaretidir.
Utanç benliğe odaklanır. Gizlenme, çekilme ve kendini kötü hissetme eğilimi yaratır.
Orantısız suçluluk. Kişinin kontrolünde olmayan şeyler için bile kendini sorumlu tutması sık görülür.
Geçmişten gelen yükler. Aile içinde öğrenilen kurallar yıllar sonra bile suçluluk ve utancın ölçüsünü belirleyebilir.
Yoğun suçluluk, çoğu zaman depresyon, travma ya da obsesif düşüncelerle birlikte görülür. Belirtiler uzun sürüyor ve günlük yaşamınızı bozuyorsa psikiyatrik değerlendirme terapiyi tamamlayabilir.
Kendinize zarar verme ya da yaşamdan vazgeçme düşünceleriniz varsa vakit kaybetmeden 112'yi arayın ya da en yakın acil servise başvurun.
Suçluluk bir davranışa ("yaptığım şey yanlıştı"), utanç ise kişinin bütün benliğine ("ben kötü biriyim") yönelir. Suçluluk genellikle düzeltmeye yöneltir, utanç ise saklanmaya ve geri çekilmeye.
Hayır. Gerçekten yanlış bir şey yaptığınızda hissedilen suçluluk, sorumluluk almayı ve onarmayı sağlar. Sorun, suçluluğun aşırı, sürekli ya da gerçekte sorumlu olmadığınız durumlarda yaşanmasıdır.
Çocuklukta suçlanma, mükemmeliyetçilik, travma ve kayıp sonrası "keşke" düşünceleri bunu artırabilir. Terapide bu düşüncelerin kaynağını ve işlevini anlarız.
Utanç kişinin değerini hedef aldığı için gizlenmeye ve kendini cezalandırmaya yol açar. Utanç çoğunlukla gizlilik içinde büyür ve güvenli bir ortamda paylaşıldığında azalır.
Bir kaza, deprem ya da kayıptan sonra "neden ben kurtuldum" duygusudur. Travma sonrası sık görülür ve terapide yas ve travma çalışmasıyla birlikte ele alınır.
Hayır. Gerçek sorumluluğu inkâr etmeyiz; gerçekçi bir sorumluluk payı ile gereksiz yük arasındaki ayrımı birlikte yaparız. Amaç, kendinizi cezalandırmadan onarım yapabilmektir.
Suçluluk ve utancın kaynağına ve yoğunluğuna göre değişir. İlk görüşmede size uygun çerçeveyi konuşuruz.
Evet. Birçok kişi utanç içeren konuları ekran üzerinden anlatmayı daha kolay bulabilir.
